ثبوت رسيده و اين ادعا محقق مىگردد كه كلى طبيعى وجود خارجى داشته و موجود است . بعد از اين بايد در مرتبهء ثانيه تكلّم نمود و آن اينكه : آيا كلى طبيعى بالاصاله موجود است يا بالعرض و التطفّل ؟ و بحث روى اصالة الوجود و اصالة الماهيه مىرود و چون حاشا كردن و نفى كردن ماهيات ، محتاج به يك نظر عقلى ادقّ و ذوق عرفانى كامل است و لازمهء آن انكار اصل وجود عالم است كه در نتيجه نمىتوان براى حدوث عالم بحثى منعقد نمود ، لذا ما نمىتوانيم اين ادعا را بكنيم ، چون اين ذوق عرفانى در ما نيست . بنا بر اين : بحث ما بحث حِكْمى بوده و از ذوات اشياء تكلّم مىكنيم و ناچار مىگوييم ماهيات و كلى طبيعى موجود است . مرتبهء سوم : كيفيت حدوث كلى طبيعى است كه آيا به نحو كلّيت و به وصف كلّيت موجود است ؟ يعنى كلى طبيعى بنحو وجود احاطى و سِعِى موجود است و يا به تعدد افراد وجود دارد ؟ اختلاف شيخ الرئيس و رجل همدانى در كلى طبيعى رجل همدانى با شيخ الرئيس طرف محاكمه واقع شده و مدعى است كه بنحو كلّيت موجود است « 1 » و در مقابل او شيخ مصرّ است كه بنحو كلّيت نيست . « 2 » نظر رجل همدانى اين است كه كلى طبيعى به مثابهء خيط طويلى است كه افراد در آن شىء واحد ، منتظم بوده و يا به منزلهء زمينهء فرش گسترانيده و افراد متلوّن به الوان و محدود به حدود با چهره‌هاى متمايزه ، به منزلهء نقوش و گلهاى فرش هستند . نهايت برهانى كه بر مدعاى رجل همدانى مىتوان اقامه كرد وجوهى است كه به وكالت از طرف او مطرح مىگردد .

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : رسالة بعض الافاضل الى علماء مدينة السلام ، در رسائل شيخ الرئيس ، ج 1 ، ص 466 . ( 2 ) - منبع پيشين ، ص 471 - 479 ؛ و نيز : شفا ، بخش الهيات ، ص 400 .